Zowel Isabelle als Pieter hebben een rijk verleden in het jeugdwerk. Sterke ervaringen, van tentenkampen over cursussen tot staptochten en internationale reizen; en deze zijn – in meerdere opzichten – voor ons levensbepalend geweest. Ze hebben ons, elk in een andere context, mee gevormd tot wie we vandaag zijn.

Nu van de Ardennen tot de Westhoek de piketten weer in de grond worden geklopt, groepen en patrouilles zich vormen, tochten worden uitgestippeld en vriendschappen worden gesmeed, blikken wij even terug op onze ervaringen van weleer als jeugdleider en kijken we tegelijk vooruit op ons werk als begeleiders van organisaties in verandering.

Met nostalgie, maar nog veel meer met goesting en enthousiasme stellen we vast dat er best wat parallellen zijn tussen de dynamiek van een jeugdkamp en strategisch veranderen in organisaties… Daarbij gaat het onder andere om (1) de keuze van de organisatievorm als onderdeel van het doel, (2) het continu in beweging zijn en bijsturen in functie van de context, en (3) het samen creëren van echte verbinding.

Blik even mee terug en vooruit… en laat je daarbij vooral leiden door je eigen (nostalgische) herinneringen van de jeugdkampen die je meemaakte…

De keuze van doel en vorm gaan hand in hand

Er is een heel scala aan jeugdkampen, van een trektocht in binnen- of buitenland, over een tentenkamp in de Ardennen, een kamp in een heem aan zee, een adventure kamp in de bergen, … De organisatievorm van een kamp is bepalend voor het doel en zo ook de beleving. Vertaald naar onze werkcontext, illustreert dit dat de organisatievorm impact heeft op de inhoud en niet zomaar een geïsoleerd instrument is om bepaalde doelstellingen te realiseren. Doelen worden mede beïnvloed door de organisatievorm; de keuze van doel en vorm gaat dus hand in hand. Dit contrasteert in zeker opzicht met de eerder klassieke en theoretische benadering van strategie waarbij de organisatievorm op het einde van de strategische cyclus wordt bepaald, als een middel om doelstellingen te realiseren. Echter, strategie krijgt niet enkel vorm door het uittekenen van plannen, maar ook uit de manier waarop mensen zich organiseren en samen handelen.

Enkele consequenties:

🌍 Organiseren en veranderen zijn geen gescheiden werelden, maar verweven praktijken. Een veranderkundige is daarbij niet langer een ‘begeleider’ of ‘deskundige’ maar ook een actieve medeorganisator van betekenisvolle praktijken en verbeelding. De bijdrage van Arjan Verhoeven en Pieterbas Lalleman in ‘Veranderen voor de toekomst’ is daarin inspirerend (zie boekenlijst onderaan).

‍💡In strategische processen scheiden we organisatie en inhoud dus niet kunstmatig. We pleiten voor trajecten die eerder bestaan uit verschillende kleinere strategische cycli i.p.v. een lineaire benadering. Dat is ook de insteek van het aanbod van Faromente: aan de kade brengen we ook de ervaringen van op volle zee binnen…

Organiseren is onderweg wendbaar sturen en bijsturen

Was je ooit begeleider van een jeugdkamp, dan herinner je het je vast en zeker: niets loopt helemaal zoals gepland. De geplande trektocht blijkt te zwaar voor de deelnemers, het kajakken kan niet doorgaan omdat het waterpeil te laag is, koken op houtvuur mag niet wegens de droogte, … Naast een (al dan niet perfecte) kampvoorbereiding is er evenzeer een context die sterk veranderlijk is en soms vereist dat de gemaakte plannen worden aangepast. Dit is quasi letterlijk te vertalen naar onze werkcontext. Immers, organisaties zijn fluïde en veranderlijk, net zoals de context waarin ze opereren. Gemaakte strategische plannen moeten dus onderweg aangepast en bijgestuurd worden.

🧭 Net daarom zijn strategisch denken & handelen en veerkrachtig & wendbaar bijsturen competenties die permanent nodig zijn in organisaties. Met Faromente hebben wij als doel om organisaties net op dat vlak te versterken.

Resonantie als voorwaarde voor duurzame verandering

Even terug naar die tentenweide, de tweedaagse of die avond aan het kampvuur, plekken waar herinneringen worden gemaakt voor het leven. Bij het herbeleven van die momenten, stel je al snel vast dat de kracht van een jeugdkamp niet ligt in de perfectie van de organisatie, maar evenzeer in het feit dat het een plek is waar resonantie ontstaat tussen mensen, activiteiten, natuur en gedeelde belevenis. Hartmut Rosa definieert resonantie als een levende, wederkerige relatie tot de wereld waarin mens en wereld elkaar wederzijds raken en veranderen.
Misschien herken je dit nog wel: je bent op tocht met leeftijdsgenoten, iemand heeft het moeilijk, één iemand besluit wat gewicht uit de rugzak bij haar te nemen, iemand anders engageert zich om aan de zijde van die persoon te blijven lopen en nog een ander zorgt voor afleiding met (flauwe) mopjes of spannende verhalen… Er ontstaat verbinding en groepsgevoel, de groep vormt zich rond dat gemeenschappelijk doel dat ze er samen zullen geraken…  De groep voelt anders en vooral sterker dan enkele uren eerder. Zulke momenten zijn niet maakbaar of organiseerbaar, zelfs niet met de perfecte kampvoorbereiding…

Qu’elle est belle notre chance
Aux mille couleurs de l’être humain
Mélangées de nos différences
À la croisée des destins

(ZAZ in On ira)

✨Resonantie gaat over verbinding en wederkerigheid. Wanneer die aanwezig is, ervaren mensen zingeving, betrokkenheid en handelingsvermogen. Wanneer die ontbreekt, ontstaan vervreemding, onmacht en een gevoel dat veranderingen niet landen. Wij zien resonantie dan ook als een noodzakelijkheid voor duurzame verandering in organisaties.

Waar het uiteindelijk om draait

De meest memorabele kampmomenten zijn zelden het resultaat van een perfect draaiboek. Ze ontstaan vaak juist wanneer de werkelijkheid afwijkt van het plan. Dat geldt ook voor strategische verandering: niet de beheersing van onzekerheid, maar het vermogen ermee om te gaan, maakt organisaties sterker. Organisaties en jeugdkampen lijken meer op elkaar dan we denken. Beide proberen mensen rond een gedeelde bedoeling samen te brengen. Beide zijn afhankelijk van relaties, vertrouwen en wederkerigheid. En in beide gevallen blijkt uiteindelijk niet het programma, het schema of het organogram het verschil te maken, maar de kwaliteit van de verbinding die ontstaat.

Boekenlijst:

Jaap Boonstra en Marjo Dubbeldam. Veranderen voor de toekomst (2026)

Hartmut Rosa Leven in tijden van versnelling. Een pleidooi voor resonantie. (2016)